Raporti i politikave: Kushtëzimi i BE-së si një fuqi transformuese në rastin e Administratës Publike Shqiptare, korrik 2015

EMA ka kënaqësinë të ndajë me ju raportin e politikave: “Kushtëzimi i BE-së si një fuqi transformuese në rastin e Administratës Publike Shqiptare”.
Ky raport i politikave është përgatitur në kuadër të Programit TRAIN 2015.
(ThinkTanks Ofron Hulumtime dhe Këshillime përmes Ndërveprimit dhe Rrjetëzimit), e cila mbështetet nga Zyra e Jashtme Federale Gjermane (Pakti i Stabilitetit për Evropën Juglindore) dhe zbatohet nga Këshilli Gjerman për Marrëdhëniet me Jashtë (DGAP).
“E ardhmja e Ballkanit është brenda Bashkimit Evropian”, është mesazhi kryesor i dhënë gjatë shumicës së fjalimeve të përfaqësuesve të BE-së dhe politikanëve kombëtarë në vendet e zgjerimit. Ky rajon përjetoi luftëra shkatërruese civile pas rënies së regjimeve komuniste të vendeve përkatëse dhe tani po kalon një tranzicion drejt demokracisë së konsoliduar. Prandaj, rajoni ishte dhe është ende i varur nga mbështetja e BE-së për të zbatuar reformat e BE-së që plotësojnë kushtet politike, ekonomike dhe sociale të paraqitura nga Brukseli, e cila synon të ndikojë me anë të ‘transferimit të rregullave të caktuara të BE-së dhe miratimit të tyre nga shtetet jo anëtare “.
Vendet e Ballkanit Perëndimor nuk po zbatojnë mirë reformat e kërkuara. Në Shqipëri, për shembull, transformimi i vonuar i vendit mund të shkaktohet nga faktorë të ndryshëm, siç janë ngarkesat e së kaluarës komuniste, kapaciteti i pamjaftueshëm i institucioneve qendrore dhe mungesa e sipërmarrësve të politikave.
Institucionet vendase të Shqipërisë vuajnë nga paligjshmëria demokratike dhe klientelizmi, të cilat çojnë në përmbushjen e pakompletuar të Kritereve të Kopenhagenit, të cilat duhet të përmbushen nga çdo vend që synon anëtarësimin në BE. Kriteret e Kopenhagenit përbëjnë kriteret politike dhe ekonomike dhe kapacitetin institucional dhe administrativ për të zbatuar acquis.
Përvoja e Ballkanit Perëndimor tregon se administrata e politizuar dhe e korruptuar, sistemi i klientelistëve dhe mungesa e sipërmarrësve të politikave pengon reformat e nevojshme të nxitura nga fuqia transformuese e BE-së nëpërmjet principit të kushtëzimit.
Reformimi i administratës publike në Shqipëri është vendimtar në përmbushjen e kërkesave të BE-së. Ajo ka qenë një nga kushtet kryesore për të marrë statusin e kandidatit dhe është pjesë e pesë prioriteteve për hapjen e negociatave të pranimit me BE-në. Reforma e administratës publike mbetet një nga kushtet më të rëndësishme të BE-së për Shqipërinë, pasi një nga arsyet kryesore për përmbushjen e kufizuar të kërkesave të BE është kapaciteti i kufizuar i administratës publike, për shkak të klientelizmit dhe korrupsionit. Kushtëzimi i BE-së i takon kufijtë në një mjedis ku aktorët nuk janë plotësisht të angazhuar për reforma dhe ku kapacitetet institucionale e kufizojnë efektivitetin e reformave të kërkuara.
Për të kuptuar më mirë efektivitetin e kushtëzimit të BE-së në procesin e reformës shqiptare, do të studiojmë rastin e reformës së administratës publike shqiptare në dritën e procesit të integrimit në BE të vendit. Në këtë drejtim, pyetja që lind është nëse kushtëzimi i BE-së është duke punuar në rastin e reformës së administratës publike shqiptare. Sipas Schimmelfenning: “Logjika mbizotëruese e kushtëzimit të BE-së është një strategji negociuese për përforcim nga shpërblimi, sipas së cilës BE siguron stimuj të jashtëm për një qeveri të synuar që të përmbushë kushtet e saj”.
Pjesa e parë e punimit shqyrton iniciativat e ndërmarra në lidhje me reformën e administratës publike shqiptare. Pjesa e dytë shqyrton rastin e miratimit të Ligjit të ri të Shërbimit Civil, një faktor kyç në këtë reformë. Dokumenti përfundon duke dhënë një numër rekomandimesh konkrete për politikat për aktorët e përfshirë në reformën e administratës publike shqiptare